HAYDARPAŞA
Haydarpaşa, Boğaz’ın Asya yakasında, Kadıköy Meydanı, Rasimpaşa Mahallesi ve Yel Değirmeni semti ile sınırlı garın çevresinde gelişen yerleşimdir. İstanbul’un pek çok semti gibi mahalle veya semt olarak sınırlarının çizilmesi çok zordur. Ayrıca Haydarpaşa arazilerinin pek çoğu kamu kuruluşlarına aittir, bu durum da doğal olarak halkın burayı bir mesken yeri olarak seçmesinde zorluk çıkarmıştır.
Bu bölge, genel olarak; Kadıköy -Üsküdar arasında, Haydarpaşa Garı, Haydarpaşa Limanı, Haydarpaşa Numune Hastanesi, Haydarpaşa Askeri Hastanesi, Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi (Eski Haydarpaşa Lisesi), Haydarpaşa İngiliz Mezarlığı ile genelde işyeri ve sınırlı sayıda konutların bulunduğu bir alandır.
Haydarpaşa İsmi
Haydarpaşa ismine dair çeşitli kaynaklardaki değişik varsayımlardan biri şöyledir; Osmanlı kaynaklarına göre, 1533′te sadrazamlığa yükseltilen Hadım Haydar Paşa’nın bu bölgede güzelliği dillere destan olan bir bahçesi bulunmaktaydı ve bu bahçe çevre halkı tarafından o kadar benimsendi ki bir yeri tarif edilirken bu bahçe esas alınarak adres verilmekteydi. Bütün çevrenin tanıdığı bir yer olması sebebiyle de zaman içinde tüm çevre bu zatın adıyla tanınmaya başlandı. Diğer varsayıma göre ise; bölge adını, III. Selim’in sadrazamlarından Haydar Paşa’nın bu bölgeye yaptırdığı bir kışladan almıştır. Bu iki varsayım dikkatle incelenecek olunursa, bir resmi kaynak olarak kabul edilen 1594 tarihli bir kaynakta ‘Bağçe-i Haydar Paşa’ adı kayıtlı olduğundan, bölgeye adını verenin kışla yaptıran vezir Haydar Paşa değil, bu civarda bahçesi bulunan Hadım Haydar Paşa olduğu daha doğru bir varsayım olarak kabul edilebilir.
Haydarpaşa Tarihi
Bazı yerler vardır, kısıtlı bir çevre içinde sadece orada yaşayanlar tarafından tanınır. Varlıkları yalnızca yaşayanlarını ilgilendirir, onu tanımayanlar tarafından adları geçince ya bir anlam ifade etmez ya da hemen unutulur.
Ancak yine bazı yerler vardır ki, büyük bir coğrafya tarafından bir anlam ifade eder. Yalnızca yaşayanları tarafından değil tüm ülke topraklarında yaşayanlar tarafından bilinir, tanınır ve varlığı mutlaka bir anlam içerir. Haydarpaşa işte o yerlerden biridir. Acaba bu ülkede yaşayanlar arasında, Haydarpaşa Garı ile öyle ya da böyle bir ilişkisi olmayan kaç kişi ya da kaç aile vardır? Gar sayesinde, Anadolu’nun en ücra köşelerinde bile Haydarpaşa’nın adı bu sebeple çok iyi bilinir ve tanınır.
Yazının devamını okuyun »
Haydar Paşa
Semt tarihinde adı geçen civarında iki tane Haydar Paşa ve bir tane de Haydar Baba vardır. Haydar Baba: Haydarpaşa Demiryolları’nın civarında bir türbesi vardır.
I. Haydar Paşa: III. Selim’in hekimi idi.
II. Haydar Paşa: 1500′lü yıllarda yaşamış, Kanuni ve II. Selim zamanında Kubbe Veziri olmuş, hanedana yakın bir kimseydi. Haydarpaşa, yabancı dil bildiği için yönetimde çeşitli işlerde aracılık etmiş ve hatırı sayılır bir menkule sahip olmuştur. Bugünkü İstasyon civarı ve Haydarpaşa Çayırı bu kişiye aitti. Haydar Paşa’nın aynı adlı çayırında bir konağı vardı.
Haydarpaşa Çayırı
19. yüzyıla kadar Haydarpaşa, çevresindeki çayır etrafında birkaç yapının bulunduğu Acıbadem ve Hasanpaşa’ya doğru uzanmakta idi. O dönemlerde Fenerbahçe’ye kadar tüm alan bağ ve bahçelerle kaplıydı. Kadıköy ve Üsküdar- Bostancı arasındaki en gözde ve eğlenceli mesire yeri Haydarpaşa Çayırı idi. Çayır, Kadıköy rıhtımından İbrahimağa Mahallesi’ne kadar uzanırdı. Osmanlı döneminde atların gezinti ve eğitim yeri olan çayırda atlar tımar edilirken, askerler de yakındaki talimhane ve yel değirmeni civarında askeri eğitim alırlardı.
Yazının devamını okuyun »
Haydarpaşa Garı
İstanbul’un tarihi incelenecek olursa, üç büyük uygarlık (Roma-Bizans-Osmanlı) kentin tarihi dokusunu oluşturan çok sayıda eser yapmışlardır. Haydarpaşa Garı tarihe damgasını vuracak bu tarihi yapılardan birisidir.
Haydarpaşa Çayırı’nın istimlak edilip baştan başa ikiye bölünmesinden sonra, Alman sermayesinin ülkeye girmesi sürecinin ilk adımı Bağdat demiryolunun başlangıcını oluşturan Haydarpaşa eski gar binasının yerine yenisinin inşa edilmesiyle atılmıştır.
Haydarpaşa Garı, III. Selim’in sadrazamlarından Haydar Paşa’ya ait bir arazi üstünde yapıldığı için bu adla anılmıştır.
Yazının devamını okuyun »
Haydarpaşa Askeri Hastanesi
İstanbul’un, Anadolu yakasında askeri açıdan en önemli sağlık merkezlerinden biri olarak varlığını sürdürmektedir.
Haydarpaşa’da bulunan pek çok yapıda olduğu gibi III. Selim’in sadrazamlarından Haydar Paşa’ya ait bir arazi üzerine kurulduğu için bu adı alan hastanenin Abdülmecid’in izniyle 1844 yılında yapımına başlanmıştır.
Hacı Hüseyin Paşa yönetiminde devam eden çalışmalar 1846 yılında tamamlanarak hizmete geçmiştir. Bina, engebeli bir arazi üzerinde kurulduğundan, üç tarafı iki katlı olarak yapılmış olup, deniz yönü ise üç katlı olarak inşa edilmiştir.
Yazının devamını okuyun »
Haydarpaşa Numune Hastanesi
1091 yılında yapımına başlanan hastane, beş pavyonlu olarak, Hassa mimarı, d’Aronco tarafından inşa edilmiştir. Yapının her aşaması Reider Paşa gözetiminde inşa edilmiştir. Daha sonraki yıllarda arka pavyonlara ek olarak Cemil Paşa Amfisi yapılmış, burası ameliyathane olarak da kullanılmaya başlanmıştır.
1909′da, askeri ve sivil tıbbiyeler birleştirilerek Tıp Fakültesi olarak hizmete açılmıştır. Tıp Fakültesi, 1933 yılında İstanbul yakasına taşınınca ana bina, Milli Eğitim Bakanlığı’na, hastane binaları da Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı’na devredilmiştir.
Yazının devamını okuyun »
Haydarpaşa İskelesi
Haydarpaşa Tren Garı’nın önünde inşa edilmiş bir yapıdır. Osmanlı döneminin son mimari eserlerinden olan iskelenin mimarı, yenilikçi mimarlardan Vedat Tek’tir. Haydarpaşa İskelesi’nin, eşsiz Kütahya çini bezemelerinin ustası ise Mehmet Emin Bey’dir.
Osmanlı süsleme sanatları içinde en önemlilerin başında gelen, çini süsleme sanatının en güzel örneklerinden biri olan Haydarpaşa İskelesi’nin deniz cephesi yönündeki pano bir kazaya kurban giderek kırılmıştır.
Haydarpaşa İskelesi, yatay dikdörtgen planlı, üç salonlu ana mekanın önüne, sekizgen planlı yapıdan biraz da dışarı taşacak şekilde oturtularak inşa edilen gişesiyle birlikte bir bütün halinde yapılmıştır.
Yazının devamını okuyun »
Haydarpaşa Limanı
Kadıköy’ün kuzeyi ile Harem arsında, İstanbul’un Anadolu yakasında bulunmaktadır ve kentin en büyük ticari limanı durumundadır.
Haydarpaşa Limanı, mendirek, depolar, silolar, yükleme - boşaltma ve diğer tesisleriyle oldukça büyük bir komplekstir. Limanın güneyinde Haydarpaşa Garı , önünde Haydarpaşa Vapur İskelesi bulunmaktadır.
Burada ilk defa bir liman yapılma düşüncesi Haydarpaşa Garı’nın yapımından sonra gündeme gelmiş, burada yük ve sevkiyatın artmasıyla ihtiyaç duyulan limanın inşaatına 1899 yılında başlanmıştır. Yapı, 1903 yılında II. Abdülhamid zamanında tamamlanarak hizmete açılmıştır. Liman, açıldığında rıhtımı 302 metreydi, güneyinde de 151 metrelik bir rıhtım kolu bulunmaktaydı. 595 metrelik, sahile paralel dalgakıran 1953 yılında genişletilerek 900 metreyi bulmuştur.
Yazının devamını okuyun »
